Wilma ter Mull

Deze week haalde de dodenherdenking van 4 mei twee keer het nieuws. De ene keer omdat een leerling een gedicht had gemaakt voor de herdenking over zijn oudoom die een verkeerde keuze had gemaakt door te vechten aan het Russische front. Het Auschwitzcomité dreigde met een boycot als de dit gedicht zou worden voorgedragen op de 4 mei herdenking. De tweede was: in het Achterhoekse Vorden worden tijdens de dodenherdenking Duitse soldaten herdacht die daar gesneuveld zijn. De burgemeester van Vorden is niet van zins ondanks het grote protest, deze herdenking uit het programma te schrappen.

Dat dit gegeven zo expliciet dit jaar aan de orde komt heeft te maken met de verandering van teken van Neptunus naar zijn eigen teken vissen. De planeet Neptunus heerst ondermeer over opoffering, spiritualiteit en slachtofferschap. Neptunus is ook archetypisch verbonden met de persoon Jezus, de Christus. Jezus nam volgens de bijbel de schuld van de mensheid op zich en werd gekruisigd. Om het modern psychologisch uit te drukken, slachtofferde hij zichzelf. NB. tijdens het leven van Jezus stond Neptunus in het teken schorpioen. Schorpioen wijst hier op de dood en transformatiekrachten; met andere woorden, het lijden werd doorgrond. Nu Neptunus in zijn eigen teken staat, wordt heel geleidelijk slachtofferschap, maar ook spiritualiteit, in een heel ander licht geplaatst. Het draagt als het ware de mogelijkheid in zich puurder en objectiever bekeken te worden in zijn archetypische vorm. Deze twee opmerkelijke initiatieven nu bij de aanstaande herdenking, zijn hier zeker een eerste resultaat van. We worden als het ware wakker aan het feit dat slachtofferschap geen handelswaar is zoals lange tijd bepaalde groeperingen in onze samenleving hebben geclaimd. De kracht van Neptunus in vissen is dat het archetype teruggebracht moet worden tot zijn ware essentie. Een moeilijke taak nadat Neptunus een kleine twintig jaar in het collectieve teken waterman heeft gestaan. In die tijd hebben bepaalde groeperingen uit onze samenleving zich geprofileerd als slachtoffer. NB. de dodenherdenking krijgt de laatste jaren steeds meer aandacht! Dit is zeker het resultaat van de bewustwording hiervan. (Neptunus in waterman).

In het kader van mijn nieuwe boek dat deze zomer uitkomt, heb ik de laatste anderhalf jaar me intensief verdiept in de Duitse geschiedenis in de aanloop naar de tweede wereldoorlog. Wat me hierin is opgevallen is dat veel van de Duitse bevolking ook slachtoffer was van het regiem. Zo werden ouders moreel verplicht hun kinderen bij de Hitlerjügend aan te laten sluiten. De kinderen werden dan diepgaand geïndoctrineerd zodat ze soms hun eigen ouders aangaven als ze niet voldoende volgens de regels van het nazibewind leefden. Maar ook jonge mensen die graag wilden studeren werden verplicht om langdurig arbeidsdienst te doen voor het regiem om maar niet te spreken van heel jonge jongens aan het eind van de oorlog die moesten vechten in de bezette gebieden. Op een bepaalde manier waren ook deze mensen slachtoffer van de omstandigheden.

Wanneer je groepen uitsluit van het slachtofferschap, word je op een bepaalde manier zelf dader. Je stelt als het ware jouw leed boven dat van anderen terwijl alles wat een mens overkomt in hoogste zin een poging is om het bewustzijn te vergroten zodat we meer medegevoel met anderen krijgen. Ik ben er van overtuigd dat door de afschuwelijke Jodenvervolging en de aandacht die dit gekregen heeft, de mensheid meer is na gaan denken over het stigmatiseren van een bepaalde groeperingen. Maar het kan niet zo zijn dat zo’n groepering dit als status-quo opeist, daar is Neptunus net iets te ongrijpbaar en te groot voor.