De afgelopen weken las ik het boek Heel je rug van John E. Sarno (1923–2017). Sarno was hoogleraar revalidatiegeneeskunde aan de New York University School of Medicine. Tijdens zijn jarenlange werk met patiënten ontdekte hij dat rugpijn en andere lichamelijke klachten niet altijd uitsluitend vanuit een fysieke oorzaak verklaard konden worden. Hij zag een belangrijk verband tussen chronische pijn en verdrongen emoties, met name boosheid en angst.
Het syndroom dat hij beschreef, noemde hij TMS (Tension Myositis Syndrome). Sarno behandelde tal van patiënten die door hun pijn ernstig beperkt waren geraakt en volgens zijn beschrijvingen opmerkelijk herstelden. Ook in Nederland krijgt zijn benadering de laatste jaren steeds meer aandacht, vooral binnen de behandeling van chronische pijn. Toch bestaat er binnen de reguliere geneeskunde nog de nodige scepsis over zijn theorie. Met name de farmaceutische industrie voelt zich nogal bedreigd omdat pijnstillers e.d. minder gebruikt hoeven te worden en het verdienmodel verdwijnt. Afgelopen maandag werd dat op een andere manier duidelijk in het programma Radar
Wat mij bij het lezen van dit boek vooral intrigeerde, was de overeenkomst die ik ontdekte met de maansknoophoroscoop, die het echtpaar Huber in de jaren zestig van de vorige eeuw ontwikkelde. Deze horoscoop beschouw is een soort diagram van het onbewuste, dat inzicht kan geven in verdrongen ervaringen en, vanuit de reïncarnatiegedachte, ook in vorige levens.
De afgelopen jaren heb ik verschillende horoscopen vanuit deze invalshoek onderzocht. Dat leverde bijzondere inzichten op, vooral waar het ging om onverwerkte emoties en terugkerende levensthema’s. Vanwege de privacy van de betrokkenen kan ik hier helaas niet verder op ingaan.
Sarno spreekt vooral over verdrongen boosheid. Astrologisch gezien komen we dan terecht bij de planeet Mars. Mars vertegenwoordigt de daadkracht, de actie en de wil. Het is de energie die de mens in beweging brengt en hem helpt zich een plaats in de wereld te verwerven. Wanneer deze energie onvoldoende tot uitdrukking kan komen, kan zij zich naar binnen keren en zich ophopen als frustratie of onbewuste boosheid.
Opmerkelijk is dat de moderne mens steeds meer een zittend bestaan leidt. We bewegen minder, terwijl de psychische spanningen eerder lijken toe te nemen dan af te nemen. De wilskracht die van nature naar buiten gericht is, krijgt daardoor niet altijd de gelegenheid zich op een gezonde manier te ontladen.
In mijn boek Dimensies achter het bewustzijn uit 2011 schreef ik al dat ik alle mensen die tegenwoordig langs de weg hardlopen, zou willen uitnodigen om tijdens het lopen hun opgebouwde frustraties en boosheid bewust voor de geest te halen. Niet om die boosheid opnieuw aan te wakkeren, maar juist om haar te herkennen en vervolgens in beweging te brengen.
Je rent als het ware achter je eigen woede aan en maakt deze daardoor bewust. De fysieke beweging wordt dan verbonden met een innerlijk proces. Wat zich jarenlang in het onbewuste heeft opgehoopt, krijgt de gelegenheid naar de oppervlakte te komen, waardoor er ruimte kan ontstaan voor verwerking.
Toegegeven, dit lijkt misschien geen aantrekkelijke bezigheid. De meeste mensen gaan immers hardlopen om zich te ontspannen en hun gedachten juist even los te laten. Toch denk ik dat de verbinding tussen lichamelijke beweging en bewustwording een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verminderen van innerlijke spanningen en mogelijk ook bepaalde pijnklachten.
Het ingewikkelde is echter dat veel mensen zich helemaal niet meer bewust zijn van hun verdrongen boosheid. Ze voelen zich gespannen, vermoeid of hebben lichamelijke klachten, zonder te begrijpen welke emoties daar mogelijk een rol bij spelen. Ze weten eenvoudigweg niet waar ze tijdens het hardlopen ‘achteraan’ zouden moeten hollen.
Juist hier kan naar mijn ervaring de maansknoophoroscoop behulpzaam zijn. Zij kan bepaalde onbewuste patronen zichtbaar maken en daarmee een ingang bieden tot gevoelens die lange tijd buiten het dagelijkse bewustzijn zijn gebleven.
Iedereen kent verdriet, teleurstelling en boosheid. Het zijn wezenlijke onderdelen van het menselijk bestaan. Wat we tegenwoordig helaas regelmatig zien, is dat deze gevoelens zich ontladen in vandalisme, agressie en andere vormen van destructief gedrag. De energie zoekt een uitweg, maar vindt niet altijd een richting waarin zij werkelijk iets kan oplossen.
De uitdaging ligt volgens mij dan ook niet in het onderdrukken van boosheid, maar in het leren herkennen en omvormen ervan. Wanneer we beweging verbinden met bewustwording, kan de energie van Mars een andere betekenis krijgen. Dezelfde kracht die zich aanvankelijk als woede manifesteert, kan dan worden omgevormd tot daadkracht en een bewuste wil.
Hier komen we opnieuw bij de drie delen van de ziel: denken, voelen en willen. Het denken helpt ons te begrijpen waar de boosheid vandaan komt, het voelen brengt ons in contact met de pijn die daar mogelijk achter schuilgaat, terwijl het willen ons de mogelijkheid geeft deze energie in beweging te brengen en er iets constructiefs mee te doen.
Sarno beschrijft in zijn boek verschillende lichamelijke klachten die hij in verband brengt met verdrongen emoties. Ook mijn overleden echtgenoot, die arts was, heeft zich gedurende zijn leven intensief verdiept in de ziekte kanker. Daarbij onderzocht hij onder meer de mogelijke samenhang tussen ziekte, onverwerkte ervaringen en verdrongen psychische pijn. Dat betekent niet dat kanker of andere ernstige ziekten alleen maar uit verdrongen emoties verklaard kunnen worden maar het roept wel de vraag op welke rol het gevoelsleven speelt binnen het grotere geheel van gezondheid en ziekte.
Wat ik met deze nieuwsbrief vooral wil zeggen, is dat we onze lichamelijke klachten niet uitsluitend als een ongemak hoeven te beschouwen dat zo snel mogelijk bestreden moet worden. Misschien ligt de diepere betekenis van bewustwording juist daarin: dat we leren luisteren naar wat zich niet alleen in onze gedachten, maar ook in ons gevoelsleven speelt. Niet iedere ziekte heeft een psychische oorzaak, (denk bijvoorbeeld aan allerlei giftige stoffen waar ik het in mijn vorige nieuwsbrief over had) maar iedere confrontatie met ziekte kan ons wel uitnodigen om bewuster stil te staan bij onszelf. Soms begint een proces van verandering niet met het bestrijden van de pijn, maar met de bereidheid te onderzoeken wat er in ons leeft.


