Wilma ter Mull

Afgelopen zaterdagavond 4 februari [2017] werd er in Nieuwsuur een nieuw initiatief gepresenteerd. Het is een tegengeluid tegen een  nieuwe wetgeving die in de maak is  voor ‘een voltooid leven’, Edith Schippers (VVD) en Pia Dijkstra (D66) zijn een grote voorstander van deze nieuwe wet die er zou moeten komen voor mensen die niet ziek zijn maar toch vinden dat zij klaar zijn met hun leven. Zij zouden zonder ziek te zijn moeten kunnen besluiten euthanasie te krijgen. Het nieuwe  manifest – ‘Waardig Ouder Worden’ – zoals deze tegenbeweging zich noemt wordt inmiddels door ruim 6500 mensen en organisaties ondertekend en gesteund. De ondertekenaars zijn: christelijke partijen en organisaties, medewerkers van Max, bekende Nederlanders, maar ook Kamerleden van CDA, PVV en SGP.

Neuropsycholoog Erik Scherder tekende het manifest met overtuiging. Ook hoogleraar medische ethiek Theo Boer  die na tien jaar lang ruim vierduizend euthanasiegevallen als lid van de toetsingscommissie beoordeeld heeft, vindt dat dit wetsvoorstel dat in de maak is, niet wenselijk is. Hij wil veel meer discussie over het onderwerp en ondertekende eveneens het manifest.

Zowel de voorstanders van  ‘Voltooid leven’, als de tegen-organisatie ‘Waardig Ouder Worden’, hebben te maken met een nieuwe manier van denken die in 2008 gestart is toen Pluto in het teken steenbok is gaan lopen. Het teken steenbok is het dierenriemteken waar Saturnus over heerst. Saturnus is de planeet die te maken heeft met de oudere mens en het voelen van beperkingen. Maar Saturnus heerst ook over het oud karma dat ontstaan is door de loop van de tijd. In het teken steenbok worden ook regels en wetgevingen geschreven. De werking van Pluto heeft te maken met het breken met oud niet meer werkend karma. Beide partijen zowel tegen als voorstanders van het voltooide leven, worden hierdoor onbewust uitgenodigd om heel goed over hun standpunt na te denken, dit omdat de dood onherroepelijk is en geen ruimte laat voor andere oplossingen. Een belangrijk iets dat vaak wordt vergeten is dat de biografie die achter de oudere mens ligt, een bron van  levenservaring bevat en bruikbaar kan zijn voor de jongere generatie maar ook voor de betreffende zelf. Besluiten worden op oudere leeftijd anders genomen dan op jongere leeftijd. Als je ouder wordt neemt het initiatief vermogen namelijk af, dit maakt dat besluiten meer overwogen worden genomen. De schaduwzijde daarvan is, dat door de vertraging van het overwogen besluit een ander onbewust de betreffende kan beïnvloeden in zijn of haar gevoel en de besluitvorming geheel onbewust gaat beïnvloeden.  In het programma van Nieuwsuur formuleerde Erik Scherder dit mooi, hij sprak uit: “Het is jammer dat we praten over beslissen over voltooid leven en dat we denken dat een 80-jarige daar het zelfde over redeneert als een 30-jarige. Alsof de 80-jarige dezelfde energie heeft om initiatieven te nemen. Die 80-jarige denkt sneller: ‘Ik vind het wel mooi geweest’… dat kan door zijn brein zo werken. Er moet beleid komen om die mensen te ondersteunen.” Met andere woorden: je mag niet automatisch aannemen dat elke uitspraak die gedaan wordt op die leeftijd een definitief oordeel is, veelal is een gevoel van moedeloosheid, uitzichtloosheid en eenzaamheid, de reden dat mensen dit willen.

Maar er is ook nog een andere groep ouderen, dit is een groep die niet wenst dat iemand hen iets in de weg legt. Het zijn vaak de mensen die in het naoorlogse Nederland weer op de rails hebben gezet. Ze zijn gewend de leiding te nemen en hun besluiten krachtig door te drukken, dit is de generatie met Pluto in leeuw in hun horoscoop. NB. In mijn nieuwe boek: Het collectief geheugen; De evolutie van het collectief geheugen, beschrijf ik hoe elke generatie heel specifiek reageert op de geschiedenis maar ook zijn impact heeft op de ontwikkeling van het bewustzijn van het moment. Voor hen (de Pluto in leeuw generatie vanaf 1937  tot half 1957) is het een onverdraaglijk idee dat iemand iets voor hen bepaald wordt. Een extreem voorbeeld hiervan is Donald Trump met een ongeaspecteerde Pluto  in het teken leeuw in zijn geboortehoroscoop. Het vreemde is dat ze juist door het zelf te willen bepalen over hun toekomstige dood, ze in een afhankelijke positie terechtkomen. Immers ze willen dat de ander de daad verricht als zij denken dat dit noodzakelijk is. Over het hoofd wordt gezien dat ze afhankelijk worden van de ander, hierdoor beperken ze onbewust hun eigen vrijheid. Deze controverse tussen de regie willen houden over het leven terwijl strikt gezien ze zich juist sterk afhankelijk maken van de ander, is zo kenmerkend voor de Pluto-problematiek. Pluto heeft namelijk naast zijn sterk transformerende werking ook de sterke neiging om de macht uit te willen oefenen en kan enorm dwingend zijn en de ander onvrij maken. De faciliterende partij wordt op deze manier opgeladen met karma van de ander. Het is beduidend anders dan in het geval dat iemand lijdt, dit kan gezien worden als een daad van humaan handelen, maar bij voltooid leven is deze voorwaarde niet aanwezig. Dit zadelt degene die de handeling uit moet voeren op met een enorme verantwoordelijkheid. Ik herinner me dat mijn echtgenoot (arts) vertelde hoe artsen in het verleden al vaak worstelden met het versneld iemand helpen uit het lijden. De impact komt vaak later wanneer een arts al gepensioneerd is. Elke leeftijd heeft een heel specifieke evolutionaire ontwikkeling en zoals Scherder het verwoordde, denkt een jonger iemand anders over de dood dan een ouder iemand. Dat alleen al maakt dat het nieuwe wetsvoorstel van ‘voltooid leven’ grote blinde vlekken heeft.