Wilma ter Mull

De laatste tijd is de euthanasie wetgeving steeds in het nieuws. Programma's op tv besteden veel tijd aan dit onderwerp. Zo van de week ook weer, op twee avonden waren er verscheidene documentaires over het al of niet euthanasie verlenen aan mensen die psychisch ondraaglijk lijden en euthanasie bij dementerenden. De euthanasie wens is goed te plaatsen in een tijd waarin het nieuwe bewustzijn aan het ontwaken is. Astrologisch wordt gesproken over dat we nu in het watermantijdperk leven. Leeuw ligt dan automatisch in het onderbewuste (polair teken). Dit heeft tot gevolg dat iedereen heel bewust wordt van zijn eigen ego en deze, – geheel onbewust -, wil laten horen. Dus ook de wens om dood te willen.  Als iemand lijdt, dan wil degene die lijdt dat dit gezien wordt door de ander. Zo ontstaat een nieuw sociaal bewustzijn.

Enige jaren geleden las ik in het blad van de antroposofen Motief een artikel over de spirituele kijk op dementeren. Helaas weet ik niet meer wie dit artikel geschreven heeft. In het kort kwam het er op neer dat met het veranderende bewustzijnniveau de dementie daar een belangrijke plaats in heeft. Volgens de schrijver van het artikel, gaat de dementerende door de sfeer heen waar normaliter de mens doorheen gaat, direct na zijn dood. Deze sfeer noemde Rudolf Steiner, de grondlegger van de antroposofie, het kamaloka. In het kort is het kamaloka een bewustzijnsniveau waar iedereen die sterft zijn hele leven opnieuw doorleeft en vooral voelt wat dit emotioneel met hem/haar gedaan heeft. Pijn die een ander al dan niet bewust is aangedaan, wordt nu zelf gevoeld. Maar ook al het goeds wat gedaan is wordt gevoeld maar nu vanuit het standpunt van degene die dat mocht ontvangen. Dit alles zou een derde van het leven beslaan. Echter in de andere dimensie/kamaloka is tijd relatief, dus is eigenlijk niet te vangen in tijdsduur Wel zou het zijn, – interessant voor astrologen -, dat in die tijd, alles wat in het achterliggende leven beleefd is, bekeken wordt vanuit een bepaalde stemming van de zeven traditionele planeten en lichten. Tot zover de korte theorie achter Steiners visie.

Betrek je nu deze visie op de dementerende, dan kan deze theorie ons leren dat wat te wachten staat, aan de andere kant. Ik heb bijna tien jaar mijn dementerende moeder regelmatig van nabij gade mogen slaan in deze ziekte en daar heb ik vele observaties gedaan. Zo merkte ik ondermeer dat haar scherpheid en verbittering over het leven in de tijd dat ze dementeerde, langzaam verdween. Ook zag ik dat de mensen die zich eerst om haar bekommerden en een band met haar hadden, haar niet meer kwamen bezoeken, omdat zij de ziekte als heel bedreigend ervoeren. Steeds meer eenzaamheid ontstond maar ook puurheid en liefde voor wie wel kwam. Ik denk dat ik dit aspect wel als het meest dramatische heb ervaren. Verder kwam, nadat er veel woede en tranen waren geweest, er een soort lucide situatie die op vrede en berusting leek. Niet direct, maar nadat de woede en de tranen geheel waren doorvoeld en mijn pure moeder zichtbaar werd die ik altijd al vermoed had, maar die ik vaak door de waan van de dag niet had kunnen bereiken. In het midden latend wie zijn 'schuld' dit was geweest. Stel ik mezelf de vraag: had ik dit willen missen deze tien jaar?  Dan kan ik volmondig zeggen: neen! Omdat mijn moeder een diep gelovig mens was, zou euthanasie überhaupt nooit tot mogelijkheden hebben behoort. Zij leefde ons als kinderen al vroeg voor, dat je door het lijden heen moest gaan, en daar je winst mee moest doen in toekomst.

Een zeer kernachtig opmerkte maakte een verpleegkundige dinsdagavond in het discussie programma Arena over euthanasie bij dementerenden. Helaas werd er te weinig aandacht aan haar opmerking besteed, maar het was volgens mijn mening de meest kernachtige omschrijving uit het programma dat tot nadenken stemt. Zij zei: dat vooral de omgeving van een dementerende dit proces van veranderend bewustzijn heel erg confronterend vindt en dit veelal emotioneel niet aan kan. Haar ervaring was dat veelal de mantelzorgers van een dementerende aandringen op euthanasie omdat de zorg voor zo'n iemand zwaar is en bovenal heel confronterend is. Elke vorm van façade waar onze hele samenleving van doorspekt is, valt weg bij deze ziekte en de kern blijft over. Logisch dat we hier bang voor zijn. Dit kies je niet automatisch voor jezelf. Toch is mij gebleken door ervaringsdeskundige te zijn, dat deze ziekte een boodschap in zich draagt. De boodschap komt er kort samengevat op neer: de mens krijgt met deze ziekte de mogelijkheid, samen met zijn potentiële nabestaanden, om tot de kern van de relatie te komen zoals deze in pure essentie geweest is. Tevens doe ik een oproep aan alle mensen die een dierbare hebben die deze uiterlijk gezien vreselijke ziekte heeft, laat ze niet in de steek, bezoek ze en kijk na de onuitgesproken boodschap die achter deze ziekte ligt.

Ik wens iedereen een Goed Pasen toe!