Wilma ter Mull

Afgelopen week werd Europa in rouw gedompeld om de aanslagen in Parijs. Voor velen werd in het gevoel, de vrijheid van meningsuiting te Grave gedragen. Vooral de journalistieke wereld is zeer geschokt en voelt zich bedreigt. Het is de laatste decennia de gewoonte om dit soort drama's uit te vergroten tot onrealistisch emotionele hoogte. Zo beleefde opeens, de noodlijdende krant Charlie Hebdo een oplage van 5 miljoen exemplaren terwijl het er vorige week nog een bescheiden 60.000 waren; maar liefst 83 keer zoveel. Een groot aantal mensen loopt nu rond met de slogan:  Je suis Charlie maar zijn we dat ook echt?!

Het fenomeen van uitvergroting van dit soort dramatische gebeurtenissen, kreeg volgens mijn waarneming haar eerste gezicht in 1997 bij de begrafenis van Prinses Diana. Het opmerkelijke van die buitensporige aandacht gaat meestal uit naar niet geheel onomstreden personen. Zo had Diana een buitenechtelijke verhouding met iemand die op de vlucht was voor de paparazzi die haar privéleven wereldkundig wilden maken. Het lijkt of de grote groep mensen die strikt gezien niet echt betrokken zijn bij dit drama en meelopen in stille tochten, zich herkennen in de donkere kant van het verhaal en hierin een soort uitlaatklep vinden om zich te identificeren met het leed van het onmachtig zijn. Ook bij Charlie Hebdon kan het deze kant hebben. Persoonlijk vind ik bijvoorbeeld de gijzeling in de Joodse supermarkt een groter drama dan die van Charlie Hebdo; dit voor zover je over erger kunt spreken bij zo'n drama! Beide gijzelingsdrama's zijn afschuwelijk maar strikt gezien, de mensen in de supermarkt hebben niets gedaan en deden nietsvermoedend hun boodschappen terwijl de leden van Charlie Hebdon jarenlang de grenzen van het vrije woord opzochten en daar veelal kwetsend in waren. Wanneer je namelijk de vrijheid hebt van meningsuiting, dan zou je uit respect voor deze vrijheid, juist niet hoeven te kwetsen naar groepen die nog niet zo ver zijn in hun bewustzijnsontwikkeling. Het is te vergelijken met een populair kind in een klas die een ander kind die minder goed ligt in de groep, pest en belachelijk maakt. Iedereen is het daar over eens dat, dat verwerpelijk is; er zijn zelfs kinderen die in het verleden zelfmoord hebben gepleegd omdat ze gepest werden. Charlie Hebdo is in deze metafoor het pestende kind, met het verschil dat het 'gepeste kind', dit keer voordat het zijn (voorspelbare) dood in gaat, nog één keer naar de macht grijpt en op een vreselijk manier zich wreekt. Wellicht beangstigt ons dat onbewust nog het meest, dat je niet oeverloos door kunt gaan met je gepest, maar verwar dit niet met  beperking van vrijheid van meningsuiting…
In schril contrast stond de aandacht die de 2000 slachtoffers vrijdag kregen die in Nigeria gedood zijn door de terreurorganisatie Boko Haram;  zij deden net zoals de supermarktgangers niets kwaads! Bekijk je het nuchter, dan is dit een veel groter drama omdat dit om mensen gaat die niets gedaan hebben, maar omdat het hier letterlijk ver van ons bed is, komen we al snel in de onverschilligheid terecht om de doodeenvoudige reden dat we ons er te weinig in herkennen. Liever identificeren we ons met het herkenbare: 'Je suis Charlie!'

Wat is nu de diepere zin achter dit drama, voor zover je van zingeving kunt spreken? Het heeft alles te maken met  de overgang van het vissen naar het teken watermantijdperk waar we zo'n ruim 2000 in gaan leven. In de afgelopen 2000 jaar zijn we ons bewust geworden van het lijden van de mensheid en hebben bewustzijn hierover kunnen ontwikkelen;  in de volgende 2000 jaar is het de bedoeling dat we het leed van elkaar gaan begrijpen en verzachten. Het nieuwe ik-bewustzijn dat omgevormd moet worden zal in het teken staan van nieuwe sociale vormen. Bepaalde vormen daarvan worden al zichtbaar, ondermeer in de zorg voor het milieu en de aandacht voor dierenleed maar ook buurtinitiatieven en Peerby (het belangeloos lenen van spullen aan elkaar).  Wanneer je uitgaat van het gegeven dat we met zijn allen in het nieuwe tijdperk, ons aan het oriënteren zijn op een meer socialer bewustzijn van het waterman teken, dan zal eerst onbewust het leeuwen teken vanuit het onderbewuste naar bovenkomen. NB. Leeuw is het polaire teken van waterman.

Als iets vanuit het onderbewuste naar bovenkomt, dan komt eerst de schaduwkant ervan naar boven; zoals in het voorjaar het onkruid zich ook het eerst laat zien, voordat het zogenaamd nuttige gewas uit de grond komt. Dit heeft tot gevolg dat mensen zich bovenmatig bazig gaan manifesteren ten opzichte van de medemens, om al schreeuwende erachter te komen waar ze zelf voor staan. Op zichzelf is dit niet verwerpelijk of slecht, wel de manier waarop dit gedaan wordt. Wanneer je denkt dat je alle grenzen over mag gaan met je uitspraken en beledigingen, dan zul je de grote groep tegen je krijgen en ze van je vervreemden. De grote groep valt archetypisch gezien onder het teken waterman. Wel is het zo dat voordat je echt sociaal kunt worden, je zult moeten weten wie je bent en waar je voor staat (leeuw). Mensen die zich nu verliezen in de grote demonstratiegroepen voor of tegen, – het maakt niet uit -, zijn hartstochtelijk op zoek naar hun eigen identiteit en zoeken de groep om dit te versterken en vergeten daarbij vaak rekening te houden met andersdenkenden; de kwantiteit van de massa moet hen overtuigen van het gelijk. Zo bijt de slang in zijn eigen staart net zolang totdat het een natuurlijk gegeven is geworden om rekening te houden met de naasten. Wanneer dat gebeurt, hebben we de grootste vorm van vrijheid bereikt en is het watermantijdperk een feit!