Wilma ter Mull

We leven nu in een tijd waarin de dagen maar weinig licht geven, en dit wordt nog versterkt doordat de zon zich weinig laat zien. De nachten zijn lang, waardoor onze haast, – waar ik het over had in mijn vorige nieuwsbrief, – van nature wordt afgeremd. En daar worden mensen vaak somber van, en soms zelfs depressief van.

Jaren geleden volgde ik in Zwitserland een lezing met als titel: Het licht schijnt in de duisternis, maar de duisternis greep het niet. Een saillant detail is dat dit een tekst is uit Johannes 1:5, maar met een klein verschil: in de oorspronkelijke oude versie van de Bijbel staat namelijk “heeft het niet begrepen”. Het subtiele verschil is dat de ene tekst een passieve vorm is en de andere een actieve benadering vraagt.
NB. De nieuwste vertaling heeft er nu van gemaakt: “Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in zijn macht gekregen”. [Vertaling NGB]

Al eerder wees ik in nieuwsbrieven, Essays en boeken, erop dat ik de duisternis/kwaad zie als afwezigheid van bewustzijn en licht als het ontwaken van het bewustzijn/het goede. Het bijzondere is dat het één niet buiten het andere kan en dat dit een moeilijk gegeven is in een tijd van versnelling. Het gezichtspunt van licht en duister, is zelfs verweven in ons taalgebruik, zoals het gezegde: Er gaat me een licht op, of, laat je licht er eens over schijnen. Wat me in die lezing duidelijk werd is: dat ‘begrepen’ een passieve vorm is van iets begrijpen, terwijl ‘greep het niet’, een actieve vorm is, waar je iets voor moet doen.

De adventtijd is een periode waarin je hiermee kunt oefenen; alles wat zich momenteel in de wereld afspeelt laat zien hoe de afwezigheid van licht — duisternis en onbegrip — vraagt om wijsheid.
Een actueel voorbeeld hiervan in Nederland is de vraag waarom de VVD onder leiding van Dilan Yeşilgöz niet wil samenwerken met een linkse partij, terwijl zij haar politieke loopbaan begon bij de SP. Ook haar eerdere uitspraken over ‘nareis op nareis’ stonden daarmee op gespannen voet, zo bleek later (bron: College Tour, 23 september 2023).
Wie haar biografie bekijkt, ziet hoe zij mogelijk in de valkuil van haar Tweelingen-Zon is terechtgekomen (13 juni 1977), iets wat volgens sommigen ook bij Donald Trump wordt herkend, die eveneens een Tweelingen-Zon heeft. Met andere woorden: de nuance lijkt  te ontbreken.
Juist de kracht van Tweelingen ligt in het verbinden van twee uitersten tot een nieuw bewustzijn. Advent herinnert ons eraan dat licht niet ontstaat door het uitsluiten van de duisternis, maar door haar bewust onder ogen te zien.

Opmerkelijk is dat binnen esoterische, gnostische en astrologische stromingen bestaat het idee dat de geboorte van Jezus Christus niet rond de winterzonnewende plaatsvond, maar eerder in het voorjaar, soms symbolisch verbonden met het teken Tweelingen. Rudolf Steiner stelde vanuit zijn geesteswetenschappelijke visie dat de traditionele datum van 25 december een latere kerkelijke vastlegging is en dat de Christus-incarnatie vooral vanuit kosmisch-geestelijke processen moet worden begrepen. In de gnostiek ligt de nadruk minder op een historische geboortedatum en meer op de geestelijke geboorte van het Christus-bewustzijn. In de moderne esoterische astrologie, mede beïnvloed door het theosofische denken van Helena Blavatsky, wordt Jezus vaak symbolisch verbonden met Tweelingen vanwege de thematiek van dualiteit, woord (Logos) en verbinding tussen het goddelijke en het menselijke, zonder dat hiervoor een historisch verifieerbare horoscoop bestaat.

Een mooie opdracht is dan ook om, in de periode waarin de Zon door het tegenoverliggende teken van Tweelingen beweegt —Boogschutter —, stil te staan bij de dualiteit van het leven. Dat hoeft niet te betekenen dat het ene het andere uitsluit; juist daarin speelt het middelste dierenriemteken Weegschaal waar aam de start van dit teken, de dag en nacht even lang zijn, een belangrijke rol.

Het begin van de Weegschaal ligt niet voor niets halverwege de dierenriem: we laten de kritische fase van Maagd achter ons en leren anders te kijken. Dat wordt treffend verwoord in de slotregels van het gedicht Nostalgie, dat mijn vader ooit schreef:

Mijmerend sta ik op de toren,
Deze vinger wijst omhoog.
Uit een desolate toestand,
Ziende met een ander oog.

Juist die laatste zin raakt aan de kern van deze tijd.