Wilma ter Mull

Vorige week werd ik gewezen op een artikel van Jona van Loenen: Het Ministerie van de Bezorgde Burger in een curling-overheid. Wat mij trof, was hoe naadloos het aansloot bij een eerder stuk dat ik schreef over angst — en de patronen die daaruit voortkomen.

“Curlingouders” is inmiddels een bekend begrip. Ouders die elk obstakel voor hun kind wegvegen, zoals bij de sport curling de baan wordt gladgestreken voor de steen. Van Loenen trekt deze lijn door naar de overheid: ook de burger wordt steeds vaker op deze manier behandeld. Denk aan coronamaatregelen, lockdowns, steunpakketten, belastingverlagingen en toeslagen. Goedbedoeld, maar met een prijs: de weerbaarheid van de samenleving neemt af.

Daar mijmerde ik deze week over, niet in de laatste plaats omdat ik gelijktijdig het boek De medische omerta van Jim Reekers las, emeritus hoogleraar interventieradiologie in Nederland. In zijn boek geeft hij vele voorbeelden van hoe de medische wereld vaak vroegtijdig en betuttelend – en niet altijd noodzakelijk – ingrijpt, soms ook vanuit medisch gewin. De subtitel is dan ook veelzeggend: Over het horen en zwijgen in het zorgstelsel.

Ik moest denken aan mijn echtgenoot. Zijn uitgangspunt bij ziekte was eenvoudig: kijk eerst wat het lichaam zélf kan. Ondersteun dat proces, nodig het uit om zelf zich te herstellen. Pas als dat niet lukt, grijp je in. Maar begeleiding is essentieel, en daar wringt het. In de praktijk is daar vaak geen tijd voor door onderbezetting van artsen.
Wat ontstaat, is een samenleving waarin actief verzet, – inclusief het recht om fouten te maken, steeds minder ruimte krijgt. Onbewust sluipt er iets in wat je zou kunnen noemen: collectieve luiheid. Niet uit onwil, maar uit gewenning.

Als we het hebben over het wegnemen van actieve inzet, kijken we naar de planeten Mars en, als tegenhanger, Venus. Mars is de planeet van actie, terwijl Venus staat voor rust en comfort. Volgens de Hubermethode behoren beide planeten tot de onbewuste krachten. Dat lijkt misschien vreemd bij Mars, maar bij nadere beschouwing zie je vaak dat Mars (boosheid) opkomt uit het onbewuste en het handelen bepaalt. U kent dat ongetwijfeld: situaties waarin er plotseling een noodsituatie ontstaat en u acuut en adequaat handelt. Die helderheid is vaak moeilijk te verklaren.

Kortom, Mars, – omdat deze vaak onbewust werkt -, moet getraind worden. Wanneer dat te weinig gebeurt binnen een maatschappij, ontstaan er minder weerbare mensen. Niet voor niets zie je zoveel mensen langs de weg hardlopen en lijkt de maatschappij zo gehaast. Dit alles heeft te maken met het feit dat we onze energie te weinig bewust inzetten en een uitlaatklep zoeken, waardoor die afdaalt naar het onbewuste en het moeilijk wordt om helder te krijgen waar we werkelijk mee bezig zijn.

Ook de elektrische fiets, die tegenwoordig soms al door tieners wordt gebruikt, en de fatbike zijn hier een gevolg van vanuit de passiviteit ontstaat een soort woede. en ontstaat er agressie die geen zingeving heeft en waar men geen raad mee weet. Dit heeft alles te maken met het wegnemen van uitdagingen die je juist sterker maken.

Kijk eens in je eigen horoscoop hoe het staat met je Mars, in combinatie met Venus en Saturnus. Saturnus heeft vooral betrekking op teleurstelling en op herinneringen aan vorige levens. Misschien is dat de kern van het curlingprincipe: het beschermt, maar ontneemt tegelijkertijd de kans om kracht te ontwikkelen.